Yeghishe Charents (Soghomonian) Hailed as the greatest Eastern Armenian poet, Yeghishe Charents has left an unprecedented impact on the Armenian literary world and on a national level in his 40 year short lifespan (1897-1937). There is hardly an Armenian who does not recall the ubiquitous call for unity, which has become a national slogan, “O, Armenian people, your only hope for salvation is in your unity.” The impassioned ode to his beloved homeland Armenia click here, is another perennial favorite poem put to music.
One of seven children, Charents moved from Kars, where he was born, to Erzrum with his parents. His father was a rug merchant. His literary output would later reflect the atrocities he witnessed. Thin, small and unattractive, he was not popular as a child, hence his predilection for the solitary and avid practice of reading. He once spent the money his father gave him to buy shoes on books. His reasoning to his friends was “it is better to be barefoot, than bare-minded”.His first poem was published in 1912 in Tiflis, Georgia.

In his early years, Charents was an ardent Bolshevik. He believed intensely in the revolution and in the liberation of oppressed people. Much of his early poetry although infused with Armenian themes, they also promoted justice for humanity. After joining the Communist Party, in 1918 he enlisted in the Red Army as a soldier.
Charents was influenced by Krikor Naregatsi’s mystical genius. During his poetic awakening, he was befriended by literary giants Kourken Mahari, and Nigol Aghbalian who mentored him. Charent’s first volume of “Collected works” published in 1922, was followed by the second volume a few months later. The poems became the young poet’s 10 year literary heritage. From 1921-1924 he also wrote his novel Land of Nayiri.

In 1924 on a tour to Europe, he visits Turkey, Italy, France, and Greece. His first encounter with Avedik Issahakian was at a hotel in Kars. Mesmerized by the Master, Charents wouldn’t stop staring. It is purported that Issahakian, annoyed, slaps the young man. In Venice, later in 1925, when Charents reminds Issahagian of the incident, Issahakian allegedly responds ” well it’s alright, dear Yeghishe, that was a master’s slap to his mentee. It is because I slapped you so hard that you turned out such a good poet.” Charents not only enjoyed popular acclaim, he was also embraced by his fellow literary luminaries.

During a rebellion, a victim of Stalinism, he was arrested and died in prison. His poetry, as passionate as his convictions, still prevails in the ethos of the Armenian people.

Եղիշէ Չարենց

Շատ քիչ են անոնք որոնք ծանօթ չեն Եղիշէ Չարենցի “Ես իմ անուշ Հայաստանի” բանաստեղծութեան կամ երգին. հոս սեղմել կարդալու համար click here to read, աւելի նուազ է թիւը անոնց որոնք չեն լսած իր հանրածանօթ մարտակոչը, “Ով հայ ժողովուրդ քո փրկութիւնը քո հաւաքական ուժի մէջ է”: Վաղամեռ Չարենցի քառասուն տարուայ կեանքը անջնջելի դրոշմ թողած է հայկական գրականութեան եւ հասարակական կեանքին:
Եղիշէ Չարենց (Եղիշէ Սողոմոնեան) ծնած է Կարս`1897-ին: Սողոմոնեան ընտանիքը կը տեղափոխուի Էրզրում: Չարենցի հայրը` Աբգար աղան և մայրը` Թեկղի (Թելլի) Միրզոյեանը ունէին չորս որդի և երեք դուստր: Աբգար աղան գորգերու վաճառական էր: Նախնական ուսումը Կարսի մէջ ստանալէ ետք, 1912 ին Թիֆլիսի մէջ լոյս տեսնող «Պատանի» պարբերաթերթին մէջ, Չարենց կը հրատարակէ իր առաջին բանաստեղծութիւնը: Չարենցի մասին կը պատմուի թէ երբ հայրը` Աբգար աղան դրամ կուտայ, Եղիշէն կօշիկ առնելու փոխարէն այդ գումարով գիրքեր գնած կը վերադառնայ տուն: Երբ հայրը բարկացած կը յանդիմանէ զինք, Չարենց լուռ կը մնայ բայց պատասխանը իր ընկերներուն կ’ըլլայ – “Լաւ է մարդ ոտքից բոպիկ լինի, քան թէ` խելքից»:

Որպէս անյագ ընթերցող, Չարենց մեծապէս տպաւորուած եւ ազդուած է Գրիգոր Նարեկացիի խորհրդապաշտ գործերէն: Չարենց կը նկատուի մարմնացումն հայ ժողովուրդին` իր մարդասիրութեամբ, արդարութեան հետապնդումովն, ու երկրին հանդէպ տածած սիրով:

1918ին Չարենցը կ’անցնի Կարմիր բանակի շարքերուն եւ 1921ին կը մասնակցի քաղաքացիական կռիւներուն:

Չարենցի “Երկերի Ժողովածու” ի առաջին հատորը լոյս կը տեսնէ 1922-ին, որուն կը յաջորդէ երկրորդ հատորը քանի մը ամիս ետք: Այս հաւաքածոն կը պարփակէ երիտասարդ բանաստեղծին գրական ժառանգը: Չարենցի գրական-հասարակական կեանքը բեղուն էր: Չարենց ոչ միայն ժողովրդական համբաւի տիրացած է, այլ ժամանակակից գրագէտներու սէրն ու նեցուկը վայելած է: Այս հեղինակներէն կը նշենք Գուրգէն Մահարի, Նիկոլ Աղբալեան եւ Աւետիք Իսահակեան:

1924ին Չարենցը կ’այցելէ Թուրքիա, Իտալիա, Ֆրանսա, եւ Յունաստան: Ամերիկա այցելելու փափաքը չիրականանար երբ մուտքի թոյլատուութիւնը կը մերժուի իրեն: Սթալինեան տարիներուն, Եղիշէ Չարենցը կը ձերբակալուի, եւ 1937թ. նոյեմբերի 7-ին կը մահանայ Երևանի բանտային հիւանդանոցի մէջ:

Gilda Buchakjian Kupelian
Կիլտա Պչաքճեան Քիւփէլեան