Ստեփան Մալխասեանց (1857 – 1947)

«Բառարանը ազգի քաղաքակրթութեան վկայութիւնն է»։

Այսպէս արտայայտուած է անուանի հայագէտ, բանասէր եւ բառարանագիր Ստեփան Մալխասեանց: Այս տարի կը նշենք իր ծննդեան160-ամեակը, ինչպէս նաեւ՝ մահուան 70-ամեակը:

Զանազան բառարաններ հրատարակուած են նախքան Մալխասեանցի ,Հայերէն բացատրական բառարան եը, սակայն անոնք նոյնքան բովանդակալից չեն եղած որքան Մալխասեանցի կազմած: Այդ կը պարունակէ գրաբար, միջին հայերէն, նոր գրական լեզուի եւ բարբառային բառամթերք, փոխառեալ բառերու ծագում, քերականական եւ բանասիրական ցուցումներ, եւ նոր բառեր: Հայերէն բացատրական բառարանեը չորս հատորներու մէջ համադրած է շուրջ 120 հազար բառ։

Ստեփան Մալխասեանց տիրապետած է շարք մը լեզուներու, եւ կը նկատուի գրաբարի մեծագոյն մասնագէտներէն մէկը: Մովսէս Խորենացիի, «Հայոց պատմութիւն»-ը ինչպէս նաեւ նաեւ՝ Փաւստոս Բիւզանդի «Պատմութիւն հայոց»-ը վերածած է աշխարհաբարի: Մալխասեանցի աշխատութիւններէն լոյս տեսած են նաեւ Ղազար Փարպեցիի «Պատմութիւն հայոց», «Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան», «Գրիգոր Լուսաւորիչ», «Մաշտոցի ծագման ժամանակը», «Երբ հայերն ընդունած են քրիստոնէութիւնը», «Խորենացիի անձը եւ գործը», ինչպէս նաեւ Շէյքսփիրի կարգ մը թատրերգութիւններու թարգմանութիւնները:

Ըստ ժամանանակիցներու վկայութեան` Մալխասեանցը շատ մեղմ էր, բնաւորութեամբ՝ բարի, համեստ ու աշխատասէր:

Stepan Malkhasiants (1857 – 1947)

This year marks the 160th anniversary of the birth of one of our most celebrated scholars. Stepan Malkhasiants was a multilingual lexicographer, philologist, grammarian, known as one of the most erudite specialists of classical Armenian (krapar). His authoritative 4 volume “the Armenian Explanatory Dictionary” holds 120,000 entries, including classical, modern and dialectal vocabulary, etymology of borrowed and new words, and grammatical and philological guidelines. His works include conversion to the vernacular of Movses Khorenatsi’s, Pavsdos Puzant’s and Ghazar Parbetsi’s major works on Armenian history, as well as the Armenian translation of some of William Shakespeare’s plays including King Lear and Macbeth.

According to his contemporaries, Malkhasiants was hardworking, meek, humble, with a gentle disposition.

Կիլտա ՊչաքՃեան (Քիւփէլեան)
Gilda Buchakjian (Kupelian)